KPSS Türkçe Yazım Kuralları Tam ve Kapsamlı Konu Anlatımı: Sınav Kazandıran Rehber

🎯 KPSS Adayı Değerli Öğrencim Merhaba!

Eğer şu an bu satırları okuyorsan, memurluk yolunda en kritik virajlardan birindesin demektir. KPSS Türkçe testinde her yıl istisnasız 2 soru doğrudan "Yazım Kuralları" başlığından geliyor. Ancak bu konuyu sadece iki soru olarak görme; yazım kurallarını bilmek, paragraf sorularında gözünü terbiye eder, anlatım bozukluklarını yakalamanı sağlar ve sözel mantıkta dikkatini en üst seviyeye çıkarır.

ÖSYM, son yıllarda ezberden ziyade "mantık" ve "istisna" avcılığına soyundu. Artık sadece "ki ayrı mı yazılır?" diye sormuyor; "Türkçenin yapısal özelliklerine, ses olaylarına ve anlam kaymalarına hakim misin?" diye soruyor. Bu rehberde, lise mezunundan lisans mezununa kadar her adayın yatağına uzanıp bir solukta okuyabileceği, karmaşadan uzak ama hiçbir detayı atlamayan, eksiksiz bir yolculuğa çıkıyoruz. Çıkmış tüm soruların ruhu bu anlatımın içine sindirildi. Çayını kahveni al, zihnini boşalt, başlıyoruz!

---

📊 Yazım Kuralları Sınav Trend Tablosu (Son 5 Yıl)

ÖSYM'nin hangi "tuzaklara" yatırım yaptığını bilmek, çalışmanı verimli kılar. İşte karşında yılların röntgeni:

Konu Başlığı	2020	2021	2022	2023	2024	Önem Derecesi
Büyük Harflerin Kullanımı	1	1	1	-	1	⭐⭐⭐⭐⭐
Birleşik/Ayrı Yazılan Kelimeler	1	-	1	2	1	⭐⭐⭐⭐⭐
Bağlaç olan de/ki yazımı	-	1	-	-	-	⭐⭐⭐
Sayılar ve Kısaltmalar	-	-	-	-	-	⭐⭐⭐
Düzeltme İşareti / İkilemeler	-	-	-	-	-	⭐⭐

💡 Analiz: ÖSYM son yıllarda özellikle Birleşik ve Ayrı Yazılan Sözcükler (özellikle bitki, hayvan ve nesne isimleriyle kurulanlar) üzerine yoğunlaşmış durumda. Büyük harfler ise her yılın şaşmaz vazgeçilmezi.

---

1. Büyük Harf Kullanımı 🏛️

Büyük harfler, metnin hiyerarşisini ve özel olanın genel olandan ayrımını sağlar. ÖSYM burada "özel ada dahil olan" ile "olmayan" arasındaki o ince çizgiyi sormayı çok sever.

Temel Kurallar ve Örnekler

• Kişi adları ve soyadları: Mustafa Kemal Atatürk, Halide Edip Adıvar.
• Unvanlar, rütbeler ve lakaplar: Sayın Bakan, Doktor Ahmet Bey, Genç Osman, Nene Hatun.
• Yer adları (Kıta, bölge, il, ilçe, köy vb.): Asya Kıtası, İç Anadolu Bölgesi.
• Kurum, Kuruluş ve Kurul Adları: Türk Dil Kurumu, Mavi Köşe Bakkaliyesi.
• Kitap, Dergi, Gazete Adları: Nutuk, Türk Dili dergisi.

⚠️ Uyarı 1: Akrabalık bildiren kelimeler (öz adın parçası değilse) küçük yazılır. "Ayşe teyzem bize geldi." ama "Müslüm Baba bir efsanedir." (Lakaplaştığı için büyük). ⚠️ Uyarı 2: Yer adlarındaki "il, ilçe, belde, köy" kelimeleri özel ada dahil değildir, küçük yazılır! "Ankara ili", "Bahçelievler ilçesi". ⚠️ Uyarı 3: Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesme işaretiyle kesinlikle ayrılmaz! (Türk Dil Kurumuna).

🔑 KPSS Tuzağı: "Para birimleri büyük harfle başlar mı?" HAYIR! "lira, dolar, avro" her zaman küçük yazılır. "50 Türk lirası" derken 'l' küçüktür.

💡 Hocan İpucu: Yön adlarına çok dikkat etmelisin. Eğer yön adı özel isimden önce geliyorsa büyük harfle başlar (Kuzey Amerika). Ancak özel isimden sonra geliyorsa kesinlikle küçük harfle başlar (Amerika'nın kuzeyi). 💡 Hocan İpucu: Tarihi olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar. "Cilalı Taş Devri", "Milli Edebiyat Dönemi" yazarken her kelimenin ilk harfi büyüktür ve gelen ekler kesmeyle ayrılır.

🎓 Örnek Soru 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?

• A) Bu yıl tatilde Uzungöl Beldesi'ne gitmeyi planlıyoruz.
• B) Toplantıya Sayın Vali de katılacağını bildirdi.
• C) Tanzimat Dönemi, Türk edebiyatında yeniliklerin başlangıcıdır.
• D) Dün sabah Resmi Gazete'de yayımlanan kararı okudum.
• E) Kedimiz Minnoş yine sokağa kaçmış.

Doğru Cevap: A

Açıklama: İl, ilçe, belde ve köy sözcükleri özel isme dahil değildir ve küçük harfle başlar. "Uzungöl beldesine" şeklinde yazılmalıdır.

🎓 Örnek Soru 2

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmamıştır?

• A) Avukat Ayşe hanım dosyalara bakmak için odasına geçti.
• B) Yarın Türk Dil Kurumu'nun yeni yayınlarını inceleyeceğim.
• C) Bugün bakkaldan yirmi beş Türk Lirası bozukluk aldım.
• D) Batı medeniyeti bu konuda farklı bir yaklaşım sergiliyor.
• E) Hürriyet Gazetesi bugünkü manşetinde ekonomiye yer vermiş.

Doğru Cevap: D

Açıklama: A şıkkında unvan/saygı sözü olan "Hanım" büyük olmalıydı. B şıkkında kurum adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz (Kurumunun). C şıkkında para birimi "lirası" küçük olmalıydı. E şıkkında "gazetesi" özel ada dahil olmadığı için küçük yazılmalıydı. D şıkkında "Batı" sözcüğü medeniyet anlamında kullanıldığı için büyük yazılması doğrudur.

---

2. Birleşik Sözcüklerin Yazımı (Bitişik) 🔗

Birleşik sözcüklerin ne zaman bitişik yazılacağını bilmek için "anlam kayması" ve "ses olayı" kavramlarına bakmalıyız. Bu bölüm ÖSYM'nin en popüler tuzak alanıdır.

Temel Kurallar ve Örnekler

• Ses düşmesine uğrayanlar: kaynana (kayın+ana), pazartesi (pazar+ertesi), nasıl (ne+asıl).
• Anlam kaymasına uğrayanlar (İkisi veya ikincisi anlamını yitirirse):
  • Bitki adları: hanımeli, kuşburnu, aslanyeleği.
  • Hayvan adları: karadul, başkaratavuk.
  • Hastalık adları: itdirseği (arpacık).
• "Hane", "name", "zade" ile kurulanlar: dershane, beyanname, amcazade.
• "Baş" sözcüğüyle kurulanlar: başöğretmen, başyazar, başhemşire.

⚠️ Uyarı 1: "Ev" kelimesiyle kurulan birleşik kelimeler her zaman bitişik yazılır: öğretmenevi, huzurevi, basımevi. ⚠️ Uyarı 2: İçinde "hane" olan kelimelerde 'h' harfinin düşüp düşmediğine dikkat et. Sadece "eczane, hastane, pastane, postane" kelimelerinde 'h' düşer. "Dersane" değil "dershane" olmalıdır.

🔑 KPSS Tuzağı: "Somut olarak yer bildirmeyen" alt, üst ve üzeri sözleri bitişik yazılır. "Ayakaltı", "bilinçaltı", "akşamüstü". Eğer somut bir yer bildiriyorsa (böbrek üstü bezi gibi) ayrı yazılır.

💡 Hocan İpucu: -a, -e, -ı, -i, -u, -ü zarf-fiil ekleriyle bilmek, vermek, kalmak, durmak, gelmek, görmek ve yazmak fiilleriyle yapılan tasvirî fiiller her zaman bitişik yazılır. (düşünebilmek, uyuyakalmak, gidedurmak, düşeyazmak). 💡 Hocan İpucu: Ara yönler her zaman istisnasız bitişik yazılır. Kuzeybatı, güneydoğu gibi kelimeleri asla ayrı yazmamalısın.

🎓 Örnek Soru 3

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün yazımı yanlıştır?

• A) Olayın içyüzünü öğrenmek için akşamüstü yanıma gelecek.
• B) Yeni aldığı ayçiçeği yağı ile harika yemekler yaptı.
• C) Bahçedeki aslanağzı çiçekleri baharın habercisi gibi açmış.
• D) Bu zor günlerde arkadaşlarıyla omuz omuza verip çalıştı.
• E) Yemekten sonra tatlı olarak bülbül yuvası sipariş ettik.

Doğru Cevap: E

Açıklama: "Bülbül yuvası" bir tatlı adıdır. İki kelime de gerçek anlamını yitirmiş ve ortaya yeni bir kavram çıkmıştır. Anlam kayması olduğu için bitişik yazılmalıdır (bülbülyuvası).

🎓 Örnek Soru 4

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bitişik yazılması gereken bir sözcük ayrı yazılmıştır?

• A) Bugün yayınevinden arayıp kitabın basıma girdiğini söylediler.
• B) Yaşlı adam, torununu göremeyince bir an için düşe yazdı.
• C) Başhekim, sabahki toplantıda hastanenin eksiklerini dile getirdi.
• D) Suçluları yakalamak için polisler suçüstü yaptı.
• E) Çocuğun bilinçaltına yerleşen korkular zamanla ortaya çıktı.

Doğru Cevap: B

Açıklama: Kurallı birleşik fiillerden olan yaklaşma fiili "yazmak" (düşeyazmak, öleyazmak) her zaman bitişik yazılır. B şıkkında ayrı yazılarak hata yapılmıştır.

---

3. Ayrı Yazılan Sözcükler 👣

Adayların "bu kesin bitişiktir, çok kaynaşmış duruyor" dediği ama aslında tamamen ayrı olan kelimeler buradadır. Mantığı kavramak hayat kurtarır.

Temel Kurallar ve Örnekler

• Yardımcı fiillerle kurulanlar (Ses olayı yoksa): terk etmek, ayırt etmek, var olmak, not etmek, arz etmek.
• Anlam değişikliğine uğramayanlar:
  • Hayvan türleri: ada tavşanı, bal arısı, çalı kuşu.
  • Bitki türleri: çörek otu, yer elması, kuş üzümü.
  • Nesne adları: el sabunu, üst geçit, tükenmez kalem.
• "Dış, iç, öte" sözleriyle kurulanlar: hukuk dışı, hafta içi, yurt içi, fizik ötesi.

⚠️ Uyarı 1: "Her gün", "her şey", "bir gün", "bir an", "hiçbir şey" her zaman ayrı yazılır. Özellikle "şey" kelimesi daima kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır. ⚠️ Uyarı 2: Renk sözü veya renklerden birinin adıyla kurulmuş isim tamlaması yapısındaki renk adları ayrı yazılır (gümüş rengi, ateş kırmızısı).

🔑 KPSS Tuzağı: "Yol" kelimesiyle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılır: "hava yolu", "deniz yolu", "kara yolu". Sınavda bunu "karayolu" şeklinde bitişik vererek seni düşürmeye çalışırlar. Sadece "otoyol" istisnadır.

💡 Hocan İpucu: "Ön" kelimesiyle başlayan sözcüklere dikkat et. "Ön söz" ve "ön yargı" her zaman ayrı yazılır. Ancak "öngörü" ve "önsezi" bitişik yazılır. Bu dörtlü ezberinde olsun. 💡 Hocan İpucu: İki kelimeden oluşan ve ikinci kelimesi sıfat-fiil eklerinden (-an, -en, -r, -ar, -er, -maz, -mez) birini alarak kalıplaşan sıfat tamlaması yapısındaki sözcükler ayrı yazılır: "çalar saat", "döner sermaye", "görünmez kaza".

🎓 Örnek Soru 5

Aşağıdakilerin hangisinde altı çizili sözcüğün yazımı doğrudur?

• A) Bütün haftaiçi durmadan sınava çalışıp durdu.
• B) Köydeki eski yeraltı şehri turistlerin ilgisini çekiyor.
• C) Bu kadar ağır bir sorumluluğu yokedemezsin.
• D) Karayolu ile ulaşım kış aylarında oldukça zordur.
• E) Öğretmenimiz kitabın ön sözünü okumamızı tavsiye etti.

Doğru Cevap: E

Açıklama: A'da "hafta içi" ayrı olmalı. B'de "yer altı" somut bir yer bildirdiği için ayrı olmalı. C'de "yok etmek" ses olayı olmadığı için ayrı olmalı. D'de "kara yolu" ayrı olmalı. E şıkkındaki "ön söz" ayrı yazılır ve doğrudur.

🎓 Örnek Soru 6

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

• A) Sorunları çözmek için karşılıklı iyi niyet arz ediyoruz.
• B) Sabahları bir bardak kuşburnu çayı içmeyi ihmal etmez.
• C) Bahçeye ektiğimiz çörek otları bu yıl çok verimli oldu.
• D) Bilim insanları Güneş tutulması anında sıradışı veriler elde etti.
• E) İş çıkışı arkadaşlarıyla bir kafede oturup sohbet ettiler.

Doğru Cevap: D

Açıklama: "Dış, iç, öte" kelimeleriyle kurulan birleşik kelimeler her zaman ayrı yazılır. D şıkkındaki "sıradışı" ifadesi "sıra dışı" şeklinde ayrı yazılmalıdır.

---

4. Bağlaç "de/da" Yazımı 🎈

İlkokuldan beri defalarca dinlediğin bu kural, sınav heyecanıyla en kolay unutulanlar arasındadır.

Temel Kurallar ve Örnekler

• Bağlaç olan "de/da": Cümleden çıkardığında anlam tamamen bozulmuyor, sadece biraz daralıyorsa o bir bağlaçtır ve ayrı yazılır. Asla "te/ta" şeklinde ünsüz benzeşmesine uğramaz.
  • Doğru: "Sen de mi bizimle geliyorsun?", "Çalışsa da kazanamadı."
• Bulunma hal eki olan "-de/-da": Cümleden çıkardığında anlam bozulur. Bitişik yazılır ve benzeşmeye uğrayarak "-te/-ta" olabilir.
  • Doğru: "Kitapta ilginç bilgiler var.", "Yolda yürürken onu gördüm."

⚠️ Uyarı 1: Ayrı yazılan "de/da" bağlacı, hiçbir zaman "te/ta" olarak yazılamaz. "Gidip te gelmemek var" yazımı kesinlikle yanlıştır, doğrusu "Gidip de" olmalıdır. ⚠️ Uyarı 2: Ya sözüyle birlikte kullanılan "da" mutlaka ayrı yazılır (ya da).

🔑 KPSS Tuzağı: "Dahi" ve "bile" kelimelerini cümlede şüphelendiğin "de/da" yerine koyabiliyorsan kesinlikle o ayrı yazılan bağlaçtır. "Ahmet de sınavı kazandı" (Ahmet bile sınavı kazandı).

💡 Hocan İpucu: Özel isimlerden sonra gelen bağlaç olan "de/da" kesme işaretiyle ayrılmaz, direkt boşluk bırakılarak ayrı yazılır. "Ali'de geldi" yanlıştır, doğrusu "Ali de geldi" şeklindedir. 💡 Hocan İpucu: Bağlaç olan "de/da" kendinden önceki kelimenin son ünlüsüne kalınlık-incelik bakımından uyar. Yani "de" ve "da" olur ama asla "dü" veya "di" olmaz.

🎓 Örnek Soru 7

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de / da"nın yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Bütün gün evde oturup eski filmleri izledi.
• B) Bize geldiğin de konuyu detaylıca konuşuruz.
• C) Sen de benim gibi bu işin içinden çıkamadın.
• D) Masada duran dosyaları alıp müdüre götürdü.
• E) Sınava çalışmasa da yüksek not alabileceğini sanıyor.

Doğru Cevap: B

Açıklama: B şıkkında "geldiğinde" kelimesindeki "-de" bulunma/zaman bildiren ektir ve bitişik yazılmalıdır. Cümleden çıkardığımızda "Bize geldiğin konuyu konuşuruz" şeklinde anlamsız bir yapı oluşur.

🎓 Örnek Soru 8

Aşağıdakilerin hangisinde yazım yanlışı vardır?

• A) Durumu ona anlattım da beni hiç dinlemedi.
• B) İstanbul da trafik sorunu her geçen gün artıyor.
• C) Kardeşi ya da kendisi bu sorumluluğu üstlenmeli.
• D) Dışarıda öyle bir yağmur var ki şemsiye bile fayda etmez.
• E) Ayşe de bu projenin bir parçası olmak istediğini söyledi.

Doğru Cevap: B

Açıklama: B şıkkında "İstanbul da" şeklinde ayrı yazılan kelime aslında bulunma hal ekidir (Nerede artıyor? İstanbul'da). Kesme işaretiyle bitişik yazılmalıydı: "İstanbul'da".

---

5. Soru Eki "mi/mı/mu/mü" Yazımı ❓

Soru eki her zaman kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır ama aldığı şahıs ekleriyle bitişik olur.

Temel Kurallar ve Örnekler

• Ayrı yazılır: "Beni anlıyor musun?", "Güler misin, ağlar mısın?", "Yarın toplantı var mı?"
• İstisna (Vazgeçmek): Sadece "vazgeçmek" fiilinde soru eki araya girebilir: "Vaz mı geçtin?"

⚠️ Uyarı 1: Soru eki olan "mi", kendinden önceki sözcüğün son ünlüsüne uyarak mı/mu/mü şeklini alabilir. ⚠️ Uyarı 2: İsim veya fiil köklerine gelen yapım eki veya zaman ekleriyle soru ekini karıştırmamalısın. (Bu yemek çok lezzetli mi lezzetli - Soru eki, ayrı. / Bahar gelince etrafı bir yeşillik kaplar - Buradaki mi eki yok).

🔑 KPSS Tuzağı: "mi" eki her zaman soru sormaz. Bazen zaman, bazen pekiştirme anlamı katar. Anlamı ne olursa olsun daima ayrı yazılır! "Güzel mi güzel bir gün" (Pekiştirme). "Bahar geldi mi her yer yeşerir" (Zaman).

💡 Hocan İpucu: Soru ekinden sonra gelen ekler her zaman soru ekine bitişik yazılır. "Gelecek misiniz?" kelimesinde "mi" ayrıdır ama "siniz" eki soru ekine bitişiktir. 💡 Hocan İpucu: Olumsuzluk eki olan "-ma/-me" daralarak "-mı/-mi"ye dönüşebilir, bunu soru ekiyle karıştırma. "Beni neden dinlemiyorsun?" cümlesindeki "mi" soru eki değil, olumsuzluk ekidir ve bitişik yazılır.

🎓 Örnek Soru 9

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru ekinin yazımı yanlıştır?

• A) Sınav sonuçları açıklandı mı hemen bana haber ver.
• B) Bu kadar işin altından tek başına kalkabilir misin?
• C) Akşamki toplantıya sende bizimle katılacakmısın?
• D) Tatlı mı tatlı bir kedi yavrusu sahiplendik.
• E) Her şeyden bu kadar çabuk vaz mı geçiyorsun?

Doğru Cevap: C

Açıklama: C şıkkında hem "sende" bağlacı yanlış yazılmış (sen de olmalı) hem de soru eki "katılacak mısın?" şeklinde ayrı yazılması gerekirken bitişik yazılmış.

🎓 Örnek Soru 10

Soru eki "mi/mı/mu/mü" cümleye farklı anlamlar katabilir ancak her durumda ayrı yazılır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "mi" ekinin yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Yağmur yağdımı hepimiz içeri kaçardık.
• B) İnsan bu kadar güzel bir manzarayı bırakıp gider mi?
• C) Şirin mi şirin bir kasabada yaşamak en büyük hayalimdi.
• D) Beni gerçekten anlıyor musun, emin değilim.
• E) Yarınki programa katılıp katılmayacağını sordu mu? Doğru Cevap: A Açıklama: A şıkkında "yağdımı" kelimesindeki "mı" zaman anlamı katan soru ekidir ve mutlaka ayrı yazılmalıdır: "yağdı mı".

---

6. "ki" Bağlacı vs Sıfat-Yapım Eki 🗝️

Adayların kafasını en çok karıştıran konulardan biridir. Üç tür "ki" vardır: Bağlaç olan (ayrı), Sıfat yapan (bitişik), İlgi zamiri olan (bitişik).

Temel Kurallar ve Örnekler

• Bağlaç olan "ki": Her zaman ayrı yazılır. "Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini."
• Sıfat yapan "-ki": Eklendiği sözcüğü sıfat yapar, bitişik yazılır. "Evdeki hesap çarşıya uymaz." (Hangi hesap? Evdeki).
• İlgi zamiri "-ki": Bir ismin yerini tutar, bitişik yazılır. "Benim arabam kırmızı, seninki mavi."

⚠️ Uyarı 1: Bağlaç olan "ki" birkaç örnekte kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılır. Bunu SİMBOHÇAM şifresiyle ezberle: Sanki, İllaki, Mademki, Belki, Oysaki, Halbuki, Çünkü, Meğerki. ⚠️ Uyarı 2: Şüphe ve pekiştirme göreviyle kullanılan "ki" ayrı yazılır: "Babası geldi mi ki?"

🔑 KPSS Tuzağı: "Ler" takısı formülü! Şüphelendiğin "ki" ekinin sonuna "ler" getirip kelimeyi (cümleyi değil, sadece kelimeyi) oku. Anlamlıysa bitişik, saçmaysa ayrı yazılır.

• "Masadaki(ler)" -> Anlamlı (Bitişik yazılır).
• "Duydum ki(ler)" -> Saçma (Ayrı yazılır).

💡 Hocan İpucu: Eğer "ki" eki fiillerden sonra geliyorsa (geldi ki, anladım ki, baktı ki) istisnasız HER ZAMAN ayrı yazılır, çünkü fiillerden sonra gelen ki her zaman bağlaçtır. 💡 Hocan İpucu: Zaman bildiren sözcüklere gelen "ki" her zaman bitişik yazılır. "Yarınki, dünkü, sabahki, akşamki".

🎓 Örnek Soru 11

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki"nin yazımı ile ilgili bir yanlışlık vardır?

• A) Anladım ki bu işler uzaktan göründüğü gibi kolay değil.
• B) Bizim takımın maçı akşam ki yayında verilecekmiş.
• C) Geçmişteki hatalarından ders almayı başarmıştı.
• D) Oysaki ben ona her zaman dürüst davranmıştım.
• E) Benim kalemim bitmiş, seninkini alabilir miyim?

Doğru Cevap: B

Açıklama: B şıkkında zaman bildiren kelimeye eklenmiş ve sıfat yapmış olan "akşamki" kelimesi bitişik yazılmalıdır. (Hangi yayın? Akşamki yayın).

🎓 Örnek Soru 12

"ki" bağlacı kalıplaşmış olduğu bazı sözcüklerde bitişik yazılır. Aşağıdakilerin hangisinde bu kurala uymamaktan kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?

• A) Sanki bütün bu olanların sorumlusu benmişim gibi davranıyor.
• B) Madem ki gelmeyecektin, neden önceden haber vermedin?
• C) Belki yarın her şey beklediğimizden daha güzel olur.
• D) Halbuki ben senin için her türlü fedakarlığı yapmıştım.
• E) İllaki bu konuda benim de bir fikrim olmasını istiyor. Doğru Cevap: B Açıklama: SİMBOHÇAM şifresindeki "M" harfi olan "Mademki" sözcüğü kalıplaşmıştır ve her zaman bitişik yazılır. B şıkkında ayrı yazılarak hata yapılmıştır.

---

7. Sayıların Yazımı 🔢

Sayılar genellikle ayrı yazılır ancak metin bağlamı ve finansal işlemler kuralları değiştirir.

Temel Kurallar ve Örnekler

• Metin içinde sayılar harfle yazılır: "Sınava girmesine üç ay kalmıştı."
• Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır: "İki yüz elli beş gün."
• Para, çek ve senet işlemleri: Araya başka rakam sokuşturulmasın diye bitişik yazılır. "beşyüzbinlira"
• Oyun adları: Birdirbir, beştaş, altmışaltı.

⚠️ Uyarı 1: Üleştirme (paylaştırma) sayıları kesinlikle rakamla yazılmaz, daima harfle yazılır. "2'şer" yanlıştır, "ikişer" doğrudur. ⚠️ Uyarı 2: Yüzde ve binde işaretleri yazılırken rakamla işaret arasında boşluk bırakılmaz. (%25 doğru, % 25 yanlış).

🔑 KPSS Tuzağı: Saat ve dakikalar metin içinde yazıyla da yazılabilir (saat dokuzu beş geçe). Rakamla yazıldığında araya iki nokta (:) DEĞİL, tek nokta (.) konur! (10.30 doğru, 10:30 yanlış).

💡 Hocan İpucu: Romen rakamları sadece yüzyıllarda, hükümdar adlarında, tarihlerde ayların yazılışında ve kitap ciltlerinde kullanılır. (XX. yüzyıl, III. Selim). 💡 Hocan İpucu: Sıra sayıları yazıyla veya rakamla gösterilebilir. Rakamla gösteriliyorsa ya nokta konur (2.) ya da kesme işaretiyle ek ayrılır (2'nci). Asla hem nokta hem kesme aynı anda kullanılmaz! (2.'nci -> YANLIŞ).

🎓 Örnek Soru 13

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Kurumumuzun kuruluşunun 50. yıl dönümünü coşkuyla kutladık.
• B) Yarışmada 3'üncü olan sporcuya madalyası törenle verildi.
• C) Kitabın 15'inci sayfasındaki paragrafı dikkatlice okuyun.
• D) Öğrenciler sınıflara 2'şerli gruplar halinde alındı.
• E) Bu eski konak XIX. yüzyılda inşa edilmiş.

Doğru Cevap: D

Açıklama: Üleştirme (paylaştırma) sayıları asla rakamla gösterilmez, sadece yazıyla yazılır. D şıkkındaki "2'şerli" ifadesi "ikişerli" olarak yazılmalıydı.

🎓 Örnek Soru 14

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

• A) Toplantı yarın saat 14.30'da konferans salonunda başlayacak.
• B) Şirketimizin yıllık cirosu %25 oranında artış gösterdi.
• C) Bu yılki bütçeden eğitime bir milyon iki yüz bin lira ayrıldı.
• D) Kardeşim üniversite sınavında onikinci sıraya yerleşti.
• E) Çek üzerindeki onbeşbintürklirası ibaresi kontrol edildi.

Doğru Cevap: D

Açıklama: Birden fazla kelimeden oluşan sayılar metin içinde ayrı yazılır. D şıkkındaki "onikinci" kelimesi "on ikinci" şeklinde ayrı yazılmalıydı. (E şıkkı ticari bir işlem olduğu için bitişik yazılması doğrudur).

---

8. Kısaltmaların Yazımı ✂️

Kısaltmalarda iki ana kural vardır: Büyük harfle yapılanlar ve küçük harfle yapılanlar. Eklerin getirilişi bu kurala göre şekillenir.

Temel Kurallar ve Örnekler

• Büyük Harfle Yapılanlar: Aralarına nokta konmaz (T.C. ve T. hariç). Ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre gelir.
  • Doğru: TBMM'ye, TRT'den.
• Küçük Harfle Yapılanlar (Ölçü vb.): Kelimenin uzun okunuşuna göre ek getirilir.
  • Doğru: kg'dan (kilogramdan), mm'yi (milimetreyi).

⚠️ Uyarı 1: Türkçede 'K' sesi "ka" diye okunmaz, "ke" diye okunur. Bu yüzden TDK'ya değil, TDK'ye; SGK'ya değil, SGK'ye şeklinde ek getirilmelidir. ÖSYM bunu 10 defa sormuştur! ⚠️ Uyarı 2: Kısaltması büyük harflerle yapıldığı halde bir kelime gibi okunanlara ek, kelimenin okunuşuna göre gelir. (ASELSAN'da, BOTAŞ'ın, UNESCO'ya).

🔑 KPSS Tuzağı: "No.lu" (Numaralı) kısaltması nokta ile yapılır and eki buna göre alır. Sınavda bunu "No'lu" şeklinde kesmeyle ayırarak sorarlar, yanlıştır! Nokta varsa kesme kullanılmaz.

💡 Hocan İpucu: Noktalı kısaltmalara ve üst işaretli kısaltmalara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. Nokta veya üst işareti zaten ayırıcı görevi görür. (vb.leri, m²ye, yy.ın). 💡 Hocan İpucu: Türkiye Cumhuriyeti (T.C.) ve Türkçe (T.) kısaltmaları, büyük harfle yapılan kısaltmalar içinde nokta alan TEK istisnalardır.

🎓 Örnek Soru 15

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmalara getirilen eklerin yazımı yanlıştır?

• A) Öğrenci TDK'nin çıkardığı yeni sözlüğü almak için kütüphaneye gitti.
• B) Marketten aldığım 3 kg'dan fazla elma çürük çıktı.
• C) Çiftçiler tarım desteklerinden yararlanmak için ÇKS'ye kayıt olmalı.
• D) İş başvurusu için SGK'nın istediği evrakları tamamlamaya çalışıyor.
• E) THY'nin yeni uçuş rotaları yolcular tarafından memnuniyetle karşılandı.

Doğru Cevap: D

Açıklama: Büyük harfle yapılan kısaltmalarda ek, son harfin okunuşuna (K = ke) göre gelir. SGK'nın değil, SGK'nin olmalıdır.

🎓 Örnek Soru 16

Aşağıdakilerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili yanlışlık vardır?

• A) İngilizcenin kökeni Hint-Avrupa dil ailesine dayanır and İng.den Türkçeye pek çok kelime geçmiştir.
• B) BOTAŞ'ta çalışan mühendisler yeni boru hattı projesini inceledi.
• C) Apartmanın 5 No'lu dairesinde yeni kiracılar oturmaya başladı.
• D) Üniversite sınavına hazırlanan öğrenciler MEB'in yayımladığı soruları çözüyor.
• E) Bu alanda 100 m²lik bir ev inşa etmek istediklerini belirttiler.

Doğru Cevap: C

Açıklama: Numara kelimesinin kısaltması noktalı yapılır (No.) and gelen ek noktadan sonra bitişik yazılır (No.lu). Kesme işareti kullanılmaz.

---

9. Düzeltme İşareti (^) 🏔️

"Şapka kalktı" dedikodularına inanma, şapka hâlâ görevde and ÖSYM bunu çok önemsiyor!

Temel Kurallar ve Örnekler

• Anlam karışıklığını gidermek için:
  • hala (babanın kız kardeşi) / hâlâ (henüz)
  • kar (yağış) / kâr (kazanç)
  • adet (sayı) / âdet (gelenek, görenek)
• Arapça and Farsçadan geçen kelimelerde g, k, l ünsüzlerini ince okutmak için:
  • Dükkân, hikâye, rüzgâr, kâğıt, mezkûr.
• Nispet eki olan "î" ile belirtme hâli eki olan "i"yi ayırmak için:
  • Türk askeri (belirtme) / askerî okul (aidiyet)
  • İslam dini (belirtme) / dinî vecibeler (aidiyet)

⚠️ Uyarı 1: Türkçe kökenli hiçbir kelimede düzeltme işareti kullanılmaz. Şapka, yabancı kökenli kelimeleri Türkçenin ses yapısına uydurmak içindir. ⚠️ Uyarı 2: Batı kökenli kelimelerde (lale, plan, klasik) 'l' harfini ince okutmak için şapka konmaz.

🔑 KPSS Tuzağı: "Resmi", "dini", "milli", "tarihi" gibi kelimeler aidiyet/sıfat bildiriyorsa mutlaka şapkalı yazılmalıdır (resmî tatil, millî takım). Sınavda şapkasız verilirse yazım yanlışıdır!

💡 Hocan İpucu: Eğer okuduğunda anlam bulanıklığı yaratmıyorsa and kelime kökünde kalın g-k-l yoksa şapka koymana gerek yoktur. "Hakkari", "Mekan", "Dergah" kelimeleri şapka ister (Hakkâri, mekân, dergâh). 💡 Hocan İpucu: Mahkûm, sükût, şükür kelimelerinde 'u' harfinde şapka bulunurken (şükür hariç), "hal" kelimesinin durum anlamında kullanıldığında "hâl" şeklinde şapkalı yazılması zorunludur.

🎓 Örnek Soru 17

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde düzeltme işaretinin (^ ) kullanılmamasından kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?

• A) Kar yağışı nedeniyle yollar trafiğe kapandı.
• B) Çocuklar bahçede top oynarken çok eğlendiler.
• C) Bu yıl şirketin kar oranında büyük bir artış gözlendi.
• D) Yeni aldığı kitapları kütüphanesine özenle yerleştirdi.
• E) Annem pazardan taze meyve and sebze almış.

Doğru Cevap: C

Açıklama: C şıkkında maddi kazanç anlamında kullanılan kelime "kâr" şeklinde şapkalı yazılmalıdır. "Kar" yazılırsa yağış olan kar anlamı çıkar and anlam bozulur.

🎓 Örnek Soru 18

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?

• A) Yarınki toplantıda önemli resmi evraklar incelenecek.
• B) Dedem, eski hikâyeleri anlatmayı çok severdi.
• C) Rüzgârın şiddeti akşam saatlerinde daha da arttı.
• D) Bu dükkânda aradığın her şeyi kolayca bulabilirsin.
• E) Son yaşanan olaylar onun moralini oldukça bozmuştu.

Doğru Cevap: A

Açıklama: A şıkkında "resmi" kelimesi devletle ilgili/aidiyet anlamında sıfat olarak kullanılmıştır. Bu nedenle "resmî" şeklinde düzeltme işaretiyle yazılmalıydı.

---

10. Pekiştirme Sıfatlarının Yazımı 🎨

Pekiştirmeler (m, p, r, s harfleriyle yapılanlar) cümlede anlamı kuvvetlendirir and her zaman bitişik yazılır.

Temel Kurallar ve Örnekler

• Kural: Kelimenin ilk ünlüsüne kadar olan kısım alınır, araya m-p-r-s'den uygun olanı getirilir and kelimenin tamamı eklenir.
• Örnekler: Sapsarı, masmavi, yemyeşil, güpegündüz, çırılçıplak, sırılsıklam, paramparça, darmadağınık, darmaduman.

⚠️ Uyarı 1: Pekiştirmeler ikileme değildir, bu yüzden ayrı yazılmazlar. "Sap sağlam" değil "sapsağlam" olmalıdır. ⚠️ Uyarı 2: Bazı pekiştirmelerde araya ünlü harf türemesi girebilir, bunlar da bitişik yazılır. (yapayalnız, güpegündüz, çepeçevre, düpedüz).

🔑 KPSS Tuzağı: "Karış karış", "adım adım", "pırıl pırıl" pekiştirme değil, ikilemedir and ayrı yazılır. Adaylar m-p-r-s kuralını bunlarla karıştırıp bitişik yazma hatasına düşerler.

💡 Hocan İpucu: "Sırılsıklam" and "çırılçıplak" kelimeleri kurallı pekiştirmenin hafif dışına çıksa da (fazladan ses alarak) pekiştirmedir and istisnasız bitişik yazılır. 💡 Hocan İpucu: "Bembeyaz" and "kapkara" gibi renk pekiştirmelerinde araya çizgi konmaz, tamamen bitişik yazılır.

🎓 Örnek Soru 19

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde pekiştirmeli sözcüklerin yazımı ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Yağmura yakalanınca eve sırılsıklam bir halde döndü.
• B) Adam düpe düz yalan söylüyor ama kimse sesini çıkarmıyor.
• C) Bahar gelince her yer yemyeşil bir örtüyle kaplanır.
• D) Gecenin karanlığında yapayalnız yürümek onu korkutuyordu.
• E) Tertemiz kıyafetlerini giyip bayram ziyaretine gitti.

Doğru Cevap: B

Açıklama: Ünlü türemesi yoluyla oluşan pekiştirmeli sözcükler bitişik yazılır. "düpe düz" yanlış, "düpedüz" doğru yazımdır.

🎓 Örnek Soru 20

Aşağıdakilerin hangisinde altı çizili sözcüğün yazımı yanlıştır?

• A) Depremden sonra bütün şehir darmadağınık bir hal almıştı.
• B) Bu olaydan sonra ailesinden iyiden iyiye koptu.
• C) Pırıl pırıl güneşli bir günde pikniğe gitmeye karar verdik.
• D) Adam sap sağlam arabayı bir ayda nasıl bu hale getirdi, anlamadım.
• E) Odanın ortasında çırılçıplak gerçeklerle yüzleşmek zorunda kaldı.

Doğru Cevap: D

Açıklama: "Sapsağlam" kelimesi "m-p-r-s" ile yapılan kurala uygun bir pekiştirmedir and bitişik yazılmalıdır. D şıkkında ayrı yazılarak hata yapılmıştır. (C şıkkındaki pırıl pırıl ikilemedir, ayrı yazılması doğrudur).

---

11. Yabancı Kelimelerin Yazımı 🌍

Dilimize Batı'dan veya Doğu'dan giren yabancı kelimelerin bazıları olduğu gibi, bazıları Türkçeleşerek yazılır. ÖSYM en çok "yaygın olarak yanlış bilinen" popüler kelimeleri sorar.

Yaygın Doğrular

• Tıraş, kılavuz, kulüp. (Bunlarda aradaki ünlü düşmez!)
• Hoparlör, şoför, egzoz.
• Dinozor, sezaryen, asfalt.
• İnisiyatif, orijinal, entelektüel.

⚠️ Uyarı 1: İçinde "u" veya "ı" barındıran bazı yabancı kökenli kelimeleri söylerken ünlü harfi yutma eğilimi vardır ama yazarken o harf mutlaka olmalıdır (Kılavuz, kulüp). ⚠️ Uyarı 2: İki ünsüzle başlayan Batı kökenli kelimeler araya ünlü almadan yazılır: tren, plan, staj, spor, gramer, kral. (Tiren, pılan, sıtaj YANLIŞ).

🔑 KPSS Tuzağı: "Entelektüel" kelimesinde tek 'l' vardır (Entellektüel yanlış). "Kolektif" kelimesinde de tek 'l' vardır (Kollektif yanlış). Ancak "koleksiyon" derken de tek 'l' vardır.

💡 Hocan İpucu: "Egzoz" kelimesi sürekli karıştırılır. "Eksoz", "egzos", "eksoz" hepsi yanlıştır. Doğrusu G and Z harfleriyle: EGZOZ. 💡 Hocan İpucu: "Unvan" kelimesi Arapçadan gelmiştir and 'u' ile başlar. "Ünvan" şeklindeki yazım TDK'ye göre YANLIŞTIR.

🎓 Örnek Soru 21

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yabancı kökenli sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık vardır?

• A) Yeni arabanın egzozundan siyah dumanlar çıkıyordu.
• B) Her pazar arkadaşlarıyla satranç kulübünde buluşurdu.
• C) İşi alabilmek için iyi bir klavuz bulması gerektiğine inanıyordu.
• D) Şoför, yağmurlu havada arabayı dikkatlice kullanıyordu.
• E) Bu projede tüm sorumluluğu and inisiyatifi ben alıyorum.

Doğru Cevap: C

Açıklama: "Kılavuz" kelimesinin ilk hecesinde "ı" ünlüsü bulunur and yazılmak zorundadır. C şıkkında "klavuz" şeklinde yazılarak hata yapılmıştır.

🎓 Örnek Soru 22

Aşağıdaki sözcüklerden hangisinin yazımı TDK kurallarına göre yanlıştır?

• A) Orijinal
• B) Entelektüel
• C) Sezaryen
• D) Dinozor
• E) Labaratuvar

Doğru Cevap: E

Açıklama: Kelimenin doğru yazımı "laboratuvar" şeklindedir (ikinci sesli harf o, üçüncü u, v ile).

---

12. İkilemelerin Yazımı 👫

İkilemeler kural olarak her zaman ayrı yazılır and aralarına kesinlikle hiçbir noktalama işareti girmez.

Temel Kurallar ve Örnekler

• Aynı kelimenin tekrarı: yavaş yavaş, koşa koşa.
• Eş veya yakın anlamlılar: doğru dürüst, yalan yanlış, eski püskü.
• Zıt anlamlılar: az çok, er geç, altı üstü.
• M harfiyle yapılanlar: ev mev, kitap mitap.

⚠️ Uyarı 1: İkilemelerin arasına virgül (,) koymak noktalama and yazım yanlışıdır! ⚠️ Uyarı 2: Bazı kelimeler ikileme gibi dursa da artık tek bir kavramı karşıladığı için kalıplaşmış and bitişik yazılır: "cırcır" (böceği), "fısfıs", "şipşak", "altüst" (etmek anlamında).

🔑 KPSS Tuzağı: "Art arda", "yan yana", "baş başa", "peş peşe" kelimeleri ikilemedir and ayrı yazılır. Özellikle "art arda" sözcüğünün ilk kelimesi T ile, ikinci kelimesi D ile biter. (Arda arda -> Yanlış. Art arda -> Doğru).

💡 Hocan İpucu: Hal ekleri alarak oluşan ikilemeler her zaman ayrı yazılır: "günden güne", "dişe diş", "baştan başa", "elden ele". 💡 Hocan İpucu: "Birebir" kelimesi, "aynı, ölçüsünde" anlamındaysa ayrı (bire bir kopyası), "etkili, şifa veren" anlamındaysa bitişik yazılır (bu ilaç baş ağrısına birebir). KPSS bu ayrımı sormayı sever.

🎓 Örnek Soru 23

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikilemelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Olayların ardından herkes birbirine korkuyla bakıyordu.
• B) Çocuklar bahçede el ele tutuşup şarkı söylemeye başladılar.
• C) Sınav sonuçları açıklandıktan sonra ard arda güzel haberler aldık.
• D) Bu eşyaları baş başa verip taşımamız gerekiyor.
• E) Olan biteni yarım yamalak dinlediği için konuyu anlamamış.

Doğru Cevap: C

Açıklama: "Art arda" ikilemesi ayrı yazılır ancak birinci kelimenin son harfi sert ünsüz olan "t" olmalıdır. C şıkkında "ard arda" yazılarak yanlış yapılmıştır.

🎓 Örnek Soru 24

İkilemeleri oluşturan sözcüklerin arasına herhangi bir noktalama işareti konulmaz and sözcükler ayrı yazılır. Aşağıdakilerin hangisinde bu kurala aykırı bir durum söz konusudur?

• A) Eski püskü kıyafetlerle dolaşması herkesin dikkatini çekiyordu.
• B) Toplantıda konular enine boyuna, tartışıldı.
• C) Yavaş yavaş merdivenleri çıkarak odasına ulaştı.
• D) Adamın anlattıkları yalan yanlış şeylerden ibaretti.
• E) Kışlık hazırlıkları için konu komşu bir araya toplandı. Doğru Cevap: B Açıklama: İkilemelerin (enine boyuna) arasına veya hemen sonrasına, ikilemeyi bölecek/vurguyu değiştirecek şekilde virgül gibi noktalama işaretleri konulmaz.

---

13. Tarih and Saat Yazımı 📅

Zaman bildiren kelimelerin yazımı, günlük hayattaki alışkanlıklarımızla TDK kurallarının en çok çeliştiği yerdir.

Temel Kurallar and Örnekler

• Ay and gün adları: Belirli bir tarih (sayı) varsa büyük, sayı yoksa küçük harfle başlar.
  • Doğru: 29 Ekim 1923, 15 Mayıs Salı günü.
  • Doğru: Okullar eylülde açılacak. Haftaya cuma görüşürüz.
• Saatlerin yazımı: Saat and dakika arasına sadece tek nokta (.) konur. İki nokta (:) dijital saatlerde kalmış bir yanılgıdır.
  • Doğru: 13.45'te toplantı başlayacak.

⚠️ Uyarı 1: Tarihler yazılırken aralara nokta, eğik çizgi veya tire konabilir ama aynı anda kullanılamaz. (15.05.2024 veya 15/05/2024 veya 15-05-2024 doğru). ⚠️ Uyarı 2: Ay adları yazıyla belirtilmişse aralara asla noktalama işareti konmaz. (15.Mayıs.2024 -> YANLIŞ).

🔑 KPSS Tuzağı: Gelen ek, saatin dijital gösterimine göre değil, son rakamın OKUNUŞUNA göre gelir. "13.00'da" yazımı yanlıştır çünkü "on üç sıfır sıfırda" diye okunmaz, "on üçte" (13.00'te) diye okunur! Çift sıfırlar okunmaz.

💡 Hocan İpucu: Eğer saat buçuku gösteriyorsa ek "da/de" diye gelmelidir. (10.30'da, 14.30'da). 💡 Hocan İpucu: Metin içinde tarihlerin veya günlerin sadece ilk harfi büyük olur, "günü" kelimesi küçük yazılır. "23 Nisan Salı günü" derken g harfi küçüktür.

🎓 Örnek Soru 25

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tarih and saatlerin yazımı ile ilgili bir yanlışlık vardır?

• A) Sınav başvuruları 15 Eylül'de sona erecekmiş.
• B) Toplantımız 14:30'da müdürün odasında gerçekleştirilecek.
• C) Her yıl mayıs ayının ikinci haftasında bu festival düzenlenir.
• D) Atatürk, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkmıştır.
• E) Akşamki etkinlik 21.00'de başlayacak, geç kalmayın.

Doğru Cevap: B

Açıklama: TDK yazım kurallarına göre saat and dakika arasına iki nokta (:) değil, tek nokta (.) konmalıdır. B şıkkında "14.30'da" şeklinde olmalıydı.

🎓 Örnek Soru 26

Aşağıdakilerin hangisinde altı çizili bölümün yazımı doğrudur?

• A) Kardeşim 2005'de İstanbul'da dünyaya gelmiş.
• B) Bütün işleri 15.00'da bitirmeyi hedefliyoruz.
• C) Önümüzdeki Salı günü sana misafirliğe geleceğiz.
• D) 25/Kasım/2020 tarihinde yeni görevine başladı.
• E) 12 Mart İstiklal Marşı'nın kabulü törenle kutlandı.

Doğru Cevap: E

Açıklama: A'da "2005'te" (benzeşme) olmalı. B'de "15.00'te" (çift sıfır okunmaz) olmalı. C'de belirli bir tarih olmadığı için "salı" küçük olmalı. D'de ay yazıyla yazıldığı için eğik çizgi olmamalı. E şıkkındaki kullanım tamamen doğrudur.

---

14. Noktalı Kısaltmalar ✍️

Küçük harflerle yapılan bazı kısaltmaların sonuna nokta konur. Bu kısaltmalara ek getirirken kesme işareti kullanıp kullanmamak en temel meseledir.

Temel Kurallar and Örnekler

• Örnekler: vb. (ve benzeri), Alm. (Almanca), İng. (İngilizce), s. (sayfa), Prof. (Profesör), Dr. (Doktor), sn. (saniye).
• Ek Getirme: Noktalı kısaltmalara ek geldiğinde, nokta zaten kelimeyi bitirdiği için ayrıca kesme işareti KULLANILMAZ. Ek, kelimenin uzun okunuşuna göre getirilir.
  • Doğru: vb.leri, Alm.yı, İng.yi, yy.da.

⚠️ Uyarı 1: Üst işaretli kısaltmalarda (m², cm³) nokta kullanılmaz, ek de üst işarete (okunuşuna) göre gelir and kesme işaretiyle ayrılmaz. "m²ye" (metrekareye). ⚠️ Uyarı 2: Unvan belirten Prof., Dr., Av. gibi kısaltmaların sonuna mutlaka nokta konur. Eğer cümlede ismin yerine geçiyorsa ilk harfi büyük kalır.

🔑 KPSS Tuzağı: "Yüzyıl" kelimesinin kısaltması "yy." şeklindedir and iki tane 'y' yan yana yazılır. Sonuna nokta konur. Ek alırken "yy.ın" şeklinde kesmesiz yazılır.

💡 Hocan İpucu: Eğer cümle sonunda noktalı bir kısaltma varsa (vb. gibi), o nokta aynı zamanda cümle sonu noktası sayılır. Yan yana iki nokta (..) konmaz! 💡 Hocan İpucu: Küçük harflerle yapılan ölçü birimi kısaltmalarında NOKTA KULLANILMAZ! kg., cm., mm. yazımları YANLIŞTIR. Doğrusu kg, cm, mm şeklindedir.

🎓 Örnek Soru 27

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmalara getirilen eklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

• A) Bu makale, Prof. Dr. Ahmet Yılmaz tarafından kaleme alınmıştır.
• B) Alm.nın dil yapısı diğer Avrupa dillerinden biraz farklıdır.
• C) Odanın tabanına 15 m²'lik yeni bir halı sermeyi düşünüyorlar.
• D) Marketten elma, armut, muz vb. meyveler alıp eve döndü.
• E) Osmanlı İmparatorluğu XVI. yy.da en parlak dönemini yaşadı.

Doğru Cevap: C

Açıklama: Üst işaretli kısaltmalara (m²) getirilen ekler kesme işareti ile ayrılmaz. Doğru yazım "m²lik" şeklinde olmalıdır.

🎓 Örnek Soru 28

Aşağıdakilerin hangisinde kısaltmaların yazımı doğrudur?

• A) Pazardan 5 kg. domates almasını söyledim.
• B) Yarışmacı parkuru 12 sn.'de tamamlayarak rekor kırdı.
• C) Kitabın 45. s.sini açıp okumaya başladı.
• D) Eskişehir Osmangazi Üni.'nden mezun olduğunu belirtti.
• E) Prof. Dr. Ayşe Hanım yeni makalesini yayımladı.

Doğru Cevap: E

Açıklama: A'da kg kısaltmasında nokta olmaz. B'de sn (saniye) kısaltmasına ek gelirken nokta varsa kesme olmaz (sn.de). C'de "s.sini" yanlış, "s.sini" değil okunuşa göre ek gelmeli. D'de Üniversite Üni. diye kısaltılmaz, Ü. veya Üniv. olabilir. E şıkkında unvan kısaltmaları doğru kullanılmıştır.

---

15. Ünlem and Soru Cümlelerinin Yazımı 📢

Cümlenin taşıdığı anlama göre sonuna uygun işareti koymak and cümlenin ilk harfini buna göre belirlemek önemlidir.

Temel Kurallar and Örnekler

• Soru cümlesi: Soru bildiren (kim, ne, nerede, ne zaman, mi vb.) cümlelerin sonuna soru işareti konur.
  • Doğru: Sınava ne kadar zaman kaldı?
• Ünlem cümlesi: Korku, heyecan, şaşma, seslenme bildirir. Ünlem işareti cümle sonuna da konabilir, ünlem kelimesinden hemen sonra da konabilir. Cümle kurgusu büyük/küçük harf durumunu değiştirir.
  • Doğru: Eyvah, sınav giriş belgemi unuttum!
  • Doğru: Eyvah! Sınav giriş belgemi unuttum. (Dikkat: S büyük başladı).

⚠️ Uyarı 1: Sözde soru cümlelerinin sonuna da soru işareti konur. (Ben hiç sana yalan söyler miyim?) ⚠️ Uyarı 2: İçinde soru sözcüğü (ne, nasıl) olup da soru anlamı taşımayan cümlelerin sonuna nokta konur. (Nasıl yapacağımı bilmiyorum.)

🔑 KPSS Tuzağı: Üç noktanın yanına soru işareti gelirse, noktalardan biri düşer and iki nokta yan yana kalır ( ?.. ). Soru işaretinin kendisinde zaten bir nokta olduğu için alt alta/yan yana dört nokta olmaz.

💡 Hocan İpucu: Seslenmelerde virgül kullanabilirsin. "Değerli misafirler," diye başladıktan sonra metne devam edilir. Ancak ünlem kullanırsan sonraki kelime mutlaka büyük harfle başlamalıdır. 💡 Hocan İpucu: Soru eki cümleye pekiştirme anlamı katmışsa soru işareti konmaz, nokta konur. "Akşam oldu mu buralar sessizleşir."

🎓 Örnek Soru 29

Aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna soru işareti (?) getirilmesi yanlış olur?

• A) Bütün bu eşyaları tek başına nasıl taşıyacaksın
• B) Beni ne zaman anlayacağını gerçekten çok merak ediyorum
• C) Yaşananlardan sonra ona güvenebilir miyim hiç
• D) Ankara'ya otobüsle mi yoksa uçakla mı gideceksiniz
• E) Bu projenin teslim tarihi ayın kaçındaydı

Doğru Cevap: B

Açıklama: B şıkkında "ne zaman" kelimesi geçse de cümle bir soru sormamaktadır, durumu belirtmektedir. Bu nedenle sonuna nokta (.) konmalıdır.

🎓 Örnek Soru 30

Ünlem işaretinin (!) kullanımıyla ilgili aşağıdaki örneklerin hangisinde bir yazım/noktalama hatası vardır?

• A) İmdat! Yardım edecek kimse yok mu?
• B) Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir! İleri!
• C) Vah vah, adamcağız ne hallere düşmüş!
• D) Eyvah! anahtarımı içeride unuttum galiba.
• E) Hey, buraya baksana biraz!

Doğru Cevap: D

Açıklama: Ünlem işaretinden (!) sonra gelen cümlenin ilk harfi büyük harfle başlamak zorundadır. D şıkkında "anahtarımı" kelimesi küçük harfle başlamıştır, yazım yanlışıdır.

---

🛡️ Sınava 1 Gün Kala Çek Et (Hızlı Hatırlatıcı)

Sınav sabahı veya bir gece önce şu listeye göz at, zihnini tazele:

• TDK'nin yazımı doğru mu? (Evet, asla TDK'nın olmaz, K'yi 'ke' diye oku).
• Hukuk dışı, yurt içi, hafta içi ayrı mı? (Evet, dış-iç-öte sözcükleri hep ayrı).
• Ön söz, ön yargı ayrı mı? (Evet, önler genellikle ayrı. İstisna: öngörü, önsezi).
• Birçok, birkaç, hiçbir, birdenbire bitişik mi? (Evet, bunlar kesin ayrılmaz).
• Her şey, her gün ayrı mı? (Evet, şey zaten her zaman ayrı, her gün de ayrılır).
• Sıra kelimesiyle kurulanlar ayrı mı? (Yan yana, ardı sıra, peşi sıra - Evet, ayrı).
• -sever kelimesi bitişik mi? (Vatansever, hayvansever, kitapsever - Evet, hepsi bitişik).
• Eczane, hastane, pastane, postane yazımı. (Sadece bu dördünde 'h' düşer, dershane derken h durur).

---

👑 Ezberleyeceğin Tek Şey (Altın Kural)

Türkçe yazım kurallarının kalbini oluşturan, karmaşık görünen her kuralın bağlandığı ana mantık şudur:

İki kelime bir araya geldiğinde ortaya çıkan yeni sözcük, kendisini oluşturan kelimelerin asli (temel) anlamından tamamen sıyrılıp yepyeni bir kavramı (bir türü, aleti, yemeği, durumu) karşılıyorsa veya birleşme sırasında bir ses olayı (ünlü düşmesi, ünsüz türemesi) yaşıyorsa KESİNLİKLE BİTİŞİK yazılır. Eğer her iki kelime de kendi özgün and asli anlamını koruyarak bir tamlama kuruyorsa KESİNLİKLE AYRI yazılır. (Kuşburnu bitişiktir çünkü artık kuşla veya burunla ilgisi kalmamış bir bitkidir. Köpek balığı ayrıdır, çünkü hala bir balıktır).

---

A) Yazım Kurallarında 25 Klasik Hata Tablosu

Yanlış Kullanım ❌	Doğru Yazım ✅	Neden Böyle Yazılır? (Açıklama)
Herkez	Herkes	Kelime "her" and "kes" (kişi) sözcüklerinin birleşimidir.
Yanlız	Yalnız	"Yalın" kökünden türemiştir, önce 'l' harfi gelir.
Yanlış	Yanlış	"Yanılmak" kökünden türemiştir, önce 'n' harfi gelir.
Kirbit	Kibrit	İki hecelidir and ilk hece "kib"dir.
Şöför	Şoför	Fransızca kökenlidir, sesli harf 'o' and 'ö'dür.
Orjinal	Orijinal	Fransızca kökenlidir, kelimede 3 tane 'i' bulunur.
Mütahit	Müteahhit	Arapça kökenlidir, çift 'h' ile yazılır.
İddaa	İddia	Sonu 'i-a' şeklinde biter.
Kıravat	Kravat	İki ünsüzle başlayan kelimeler ünlü almaz.
Meyva	Meyve	Kabul görmüş yazımı 'e' harfiyledir.
Ünüversite	Üniversite	Doğru sıralama ü-i-e-i şeklindedir.
Labaratuvar	Laboratuvar	İki adet 'o' and bir adet 'u' bulunur.
Seyehat	Seyahat	Ortasında 'a' harfi vardır.
Herhangibir	Herhangi bir	"Herhangi" bitişik, "bir" ayrıdır.
Şuan	Şu an	İşaret sıfatı "şu" and isim "an" ayrı yazılır.
Pantalon	Pantolon	Ortadaki sesli harfler 'o'dur.
Eşortman	Eşofman	f harfiyle yazılır.
Ayit	Ait	Arada y bulunmaz.
Direk	Direkt	Zarf 't' ile biter.
Malesef	Maalesef	İki tane 'a' harfi yan yana yazılır.
Süpriz	Sürpriz	İlk hecenin sonunda r harfi bulunur.
Tasviye	Tasfiye	f harfi ile yazılır.
Karnıbahar	Karnabahar	'a' harfleriyle yazılır.
Ahçı	Aşçı	ş and ç harfleriyle yazılır.
Melankoli	Melankoli	l harfinden sonra a veya o incelmez.

---

B) Karşılaştırma Tablosu: Bitişik mi Ayrı mı?

Sözcük	Bitişik Form	Ayrı Form	Hangisi Doğru?	Neden?
Yurtiçi	Yurtiçi	Yurt içi	Yurt içi	"İç, dış" ayrı yazılır.
Önsöz	Önsöz	Ön söz	Ön söz	"Ön" kelimesi ayrıdır.
Başrol	Başrol	Baş rol	Başrol	"Baş" sıfat tamlamaları bitişiktir.
Köpekbalığı	Köpekbalığı	Köpek balığı	Köpek balığı	İkinci kelime anlamını korur.
Kuşburnu	Kuşburnu	Kuş burnu	Kuşburnu	Anlam kayması vardır.
Herşey	Herşey	Her şey	Her şey	"Şey" daima ayrıdır.
Birkaç	Birkaç	Bir kaç	Birkaç	Gelenekleşmiş belgisizler bitişiktir.
Hoşgeldin	Hoşgeldin	Hoş geldin	Hoş geldin	Ses olayı yoktur.
Vazgeçmek	Vazgeçmek	Vaz geçmek	Vazgeçmek	Anlamca kaynaşmıştır.
Huzur evi	Huzurevi	Huzur evi	Huzurevi	"Ev" kurum adları bitişiktir.
Yerçekimi	Yerçekimi	Yer çekimi	Yer çekimi	Asli anlam korunur.
Çörekotu	Çörekotu	Çörek otu	Çörek otu	"Ot" anlamını korur.
Bilinçaltı	Bilinçaltı	Bilinç altı	Bilinçaltı	Soyut durumlar bitişiktir.
Böbreküstü	Böbreküstü	Böbrek üstü	Böbrek üstü	Somut yer bildirir.
Farketmek	Farketmek	Fark etmek	Fark etmek	Ses olayı yoktur.

---

C) ÖSYM'nin Sevdiği 20 Soru Tipi Kalıbı

1. "Hangisinde bir yazım yanlışı vardır?" (En klasik kalıp).
2. "Numaralanmış sözlerden hangisi yanlıştır?" (Altı çizili odaklı).
3. "Büyük harflerin yazımıyla ilgili yanlışlık..."
4. "Birleşik fiillerin yazımıyla ilgili yanlışlık..."
5. "Sayıların yazımıyla ilgili yanlışlık..."
6. "Kısaltmalara getirilen eklerde yanlışlık..."
7. "'de/da' bağlacının yazımı..."
8. "'ki'nin yazımı..."
9. "Kurum and kuruluş adlarına getirilen ekler..."
10. "Yer adlarının (mahalle, cadde) yazımı..."
11. "İkilemelerin yazımı..."
12. "Pekiştirmeli sözcüklerin yazımı..."
13. "Tarihlerin yazımı..."
14. "Soru eki -mi'nin yazımı..."
15. "Yabancı kökenli sözcüklerin yazımı..."
16. "Yön adlarının yazımı..."
17. "Birleşik sözcüklerin yazımı..."
18. "Akrabalık bildiren sözcüklerin yazımı..."
19. "Düzeltme işaretinin (şapka) kullanımı..."
20. "Ses olaylarına uyulmamasından kaynaklanan..."

---

D) Çıkmış Soru Yorumlaması

Soru Tipi 1 (Birleşik Sözcükler): ÖSYM "üst geçit" kelimesini bitişik yazarak sorar. Kural gereği ayrı yazılmalıdır. Soru Tipi 2 (Kısaltmalar): KYK'nın yerine KYK'nin yazılması gerektiğini test eder. K harfi "ke" okunur. Soru Tipi 3 (Kesme İşareti): Türk Dil Kurumuna gelen eklerin ayrılmayacağını sorar. Kurum adlarına gelen ekler ayrılmaz. Soru Tipi 4 (Yönler): "Uzak Doğu" yazımında her iki kelimenin de büyük olacağını test eder. Soru Tipi 5 (Benzeşme): 1975'de yerine 1975'te yazılması gerektiğini sorar.

🚀 Hızlı Tanıma Rehberi

1. Gök cisimleri terimse büyük.
2. Yön adı önceyse büyük, sonraysa küçük.
3. Ara yönler bitişik.
4. Akrabalık küçük.
5. Şey daima ayrı.
6. Birkaç, birçok, hiçbir bitişik.
7. Zeytinyağı bitişik.
8. Kurum ekleri ayrılmaz.
9. Üleştirme harfle yazılır.

Hocanın Son Sözü: Başarılar dilerim!🎯 🎓 🦾