KPSS Yazım Kuralları — TDK Standartları + Tuzaklar

# KPSS Yazım Kuralları — TDK Standartları ve Tuzaklar

Yazım kuralları... KPSS Türkçe'nin en "ezbere dayalı" sanılan, oysa en mantık tabanlı konularından biri. 25 yıllık ÖSYM/MEB komisyon deneyimimde bu konunun adaylar tarafından sürekli küçümsendiğini görüyorum. "Aman 1 soru gelir, kaybetsek de olur" diyenleri sınav sonrası başka adaylarla 1 net farkla yarışırken görüyorum. Yazım kuralları ihmal edilemez. Bu yazıda TDK'nın güncel kurallarını, ÖSYM'nin sevdiği tuzaklarla birlikte sistematik olarak öğreteceğim.

İçindekiler

• Büyük Harflerin Kullanımı
• Birleşik Yazımı
• Ayrı Yazımı
• Kısaltmalar
• Sayıların Yazımı
• Bağlaç ve Ek "de/da" / "ki" / "mi" Ayrımı
• Düzeltme İşareti (^)
• ÖSYM'nin En Sık 5 Tuzağı
• Sıkça Sorulan Sorular

1. Büyük Harflerin Kullanımı {#buyuk-harf}

Bu, sınavın en sık geldiği konudur. Ana kuralları net öğrenirsen %90'ını çözersin.

1.1 Büyük Harfle Başlayanlar

• Cümle başları: "Bugün hava çok güzeldi."
• Özel adlar: Ayşe, İstanbul, Türkiye, Anadolu, Galatasaray, Sabancı Üniversitesi
• Kişi adları: Ahmet Ali, Bayram Bey
• Yer adları: Türkiye, Avrupa, Karadeniz, Marmara
• Resmi kurum adları: Türkiye Cumhuriyeti, Adalet Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı
• Kitap, dergi, gazete adları: Çalıkuşu, Hürriyet, Türk Dili dergisi
• Gün ve ay adları (özel günler): Cumhuriyet Bayramı, 23 Nisan, Anneler Günü
• Tarihî olaylar: Kurtuluş Savaşı, Birinci Dünya Savaşı

1.2 Küçük Harfle Yazılanlar

• Yön adları: doğu, batı, kuzey, güney (özel ad olarak değilse)
• Mevsim adları: ilkbahar, yaz, sonbahar, kış (özel ad değilse)
• Ay ve gün adları (genel kullanım): "Pazartesi günleri yorgunum." → KÜÇÜK
• Akrabalık adları: anne, baba, dayı (özel ad olmadıkça)
• Dil ve millet adları: Türkçe, Türk, İngilizce — BÜYÜK (istisna!)

> 💡 ÖSYM Tuzağı: Yön ve mevsim adları özel ad olarak kullanıldığında BÜYÜK harfle başlar. "Doğu Anadolu" (özel coğrafi ad → BÜYÜK), "doğuya doğru gittim" (yön → küçük). "İlkbahar Bayramı" (özel gün → BÜYÜK), "ilkbaharda çiçekler açar" (mevsim → küçük).

Çözümlü Örnek 1: "Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harf kullanımıyla ilgili bir yanlışlık vardır?" A) Babam, doğu Anadolu'ya gidecek. B) Türkçe, dünyada en zengin dillerden biridir. C) 23 Nisan tüm dünyada kutlanır. D) Marmara Denizi çok kirlenmiş. E) Cumhuriyet Bayramı'nda törenlere katıldık.

Çözüm: A şıkkında "doğu Anadolu" yanlış. Doğru: "Doğu Anadolu" (özel coğrafi ad → BÜYÜK). Doğru cevap: A.

2. Birleşik Yazım {#birlesik}

İki sözcük birleşip yeni bir kavram oluşturuyorsa bitişik yazılır.

2.1 Birleşik İsimler

• hanımeli, aslanağzı, camgöz, devetabanı (bitki/hayvan adları)
• akciğer, karaciğer, bağırsak (organ adları)
• başkomutan, başhakim, başöğretmen (görev unvanları)
• gökyüzü, yeryüzü, suyolu

2.2 Birleşik Fiiller

• "etmek, eylemek, olmak" yardımcı fiilleriyle birleşenler:
• Ses olayı varsa bitişik: hissetmek, sabretmek, kaybetmek
• Ses olayı yoksa ayrı: yardım etmek, dans etmek, telefon etmek

2.3 Pekiştirme Sıfatları

Bitişik yazılır:

• bembeyaz, masmavi, simsiyah, kıpkırmızı, yemyeşil

> 💡 ÖSYM Tuzağı: "Yardım etmek" gibi yardımcı fiilli birleşik fiillerde ses olayı yoksa ayrı yazılır. "Hissetmek" → "his + etmek"te ünsüz türemesi (ssetmek) var → bitişik. ÖSYM bu kuralı çok sık çevirir.

3. Ayrı Yazım {#ayri}

Bazı sözcükler birleşik gibi görünse de ayrı yazılır:

• arz etmek, ifade etmek, hizmet etmek (ses olayı yok)
• dile getirmek, göz atmak, kafa yormak (deyimler)
• karşı koymak, yer almak, baş vurmak → "yer almak" ayrı; ama "yeralmak" YANLIŞ. Bazıları zamanla bitişik kabul edildi (TDK güncellemelerine dikkat).

3.1 İkilemeler

İkilemelerde arada virgül yok, sözcükler ayrı yazılır:

• yavaş yavaş, ağır ağır, iyi kötü, az çok, eski püskü

> ⚠️ "Yavaş, yavaş" → YANLIŞ! "Yavaş yavaş" → DOĞRU.

> 💡 ÖSYM Tuzağı: İkilemeler arasına virgül koymak en sık görülen yazım hatasıdır. ÖSYM bu hatayı şıklara gizler.

4. Kısaltmalar {#kisaltmalar}

4.1 Kurum/Kuruluş Kısaltmaları

• TBMM, MEB, TDK, TRT (büyük harflerle, noktasız)
• Prof. Dr., Av., Doç. (küçük harf + nokta)

4.2 Birim/Sayı Kısaltmaları

• kg, g, m, cm, km (küçük harfle, noktasız)
• TL, $, € (para birimleri)

4.3 Kısaltmalara Ek Getirme

Kısaltmalara getirilen ekler kısaltmanın okunuşuna göre yazılır:

• TBMM'ye (te-be-mem-me → -ye)
• TDK'nin (te-de-ka → -nin)
• MEB'in (meb → -in)
• PTT'den (pe-te-te → -den)

> 💡 ÖSYM Tuzağı: Kısaltmaya ek getirilirken apostrof (') kullanılır. "TDK'ye" → DOĞRU. "TDK ye" veya "TDKye" → YANLIŞ.

Çözümlü Örnek 2: "Bu kararı TBMM'de aldılar." cümlesinde yazım hatası var mı?

Çözüm: TBMM = te-be-mem-me. Sonu "me" olduğu için "-de" eki uygun → "TBMM'de" → DOĞRU. Hata yok.

5. Sayıların Yazımı {#sayilar}

5.1 Yazıyla mı, Rakamla mı?

• Edebî metinlerde: Sayılar genelde yazıyla yazılır. "Üç gün önce sınava girmişti."
• Bilimsel/resmî metinlerde: Rakamla yazılır. "Sınava 3 gün kaldı."
• Saat, tarih, ölçü: Rakamla. "Saat 14:30'da", "23 Nisan 1923'te", "5 km mesafede".

5.2 Sayılara Ek Getirme

Sayılara getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılır:

• 2026'da, 3'te, 15'inci (sıra sayıları), 5.000 TL'lik

5.3 Sıra Sayıları

• Nokta ile: "5." (beşinci), "20."
• Ek ile: "5'inci", "20'nci"
• Her ikisi de doğru, ama karışık kullanılmaz: "5'inci ve 20." → YANLIŞ.

> 💡 ÖSYM Tuzağı: Sayılara ek getirirken kesme işareti şart. "2026da" → YANLIŞ. "2026'da" → DOĞRU. Ayrıca tarihler arasında tire varsa: "1923-2023 yılları arasında" → DOĞRU.

6. Bağlaç ve Ek "de/da" / "ki" / "mi" Ayrımı {#de-ki-mi}

Bu, ÖSYM'nin en sevdiği tuzaklardan biri. Adayların %50'si burada hata yapar.

6.1 Bağlaç "de" / "da"

• AYRI yazılır.
• "Dahi, bile" anlamındadır.
• Çıkarınca cümle anlamlı kalır (anlamı zayıflar ama cümle bozulmaz).

Örnek:

• "Ali de geldi." → "Ali geldi." (cümle bozulmadı) → bağlaç → AYRI

6.2 Ek "de" / "da" (bulunma hâli)

• BİTİŞİK yazılır.
• Yer, zaman bildirir.
• Çıkarınca cümle bozulur.

Örnek:

• "Evde otururum." → "Ev otururum." (bozuldu) → ek → BİTİŞİK

6.3 Bağlaç "ki"

• AYRI yazılır.
• "Sevindirici sevgi, bağlama" işlevi.

Örnekler:

• "Demek ki bunu o yapmış." (bağlaç → AYRI)
• "Sanıyorum ki geç kalacağız." (bağlaç → AYRI)

6.4 Ek "-ki"

• BİTİŞİK yazılır.
• İlgi, sahiplik, bağ kurma.

Örnekler:

• "Bahçedeki çiçekler güzel." (bahçedeki = ek-ki → BİTİŞİK)
• "Onunki daha iyiydi." (onunki = ek-ki → BİTİŞİK)
• "Halbuki, sanki, oysaki, mademki, çünkü" → kalıplaşmış bağlaç-ki, bitişik yazılır.

> 💡 ÖSYM Tuzağı: "Halbuki", "sanki", "mademki", "çünkü" sözcükleri bağlaç olmasına rağmen bitişik yazılır — kalıplaşmıştır. Bunlar ezber!

6.5 Soru Eki "mi" / "mı" / "mu" / "mü"

• AYRI yazılır.
• Kendinden önceki sözcüğe ünlü uyumuyla uyar.

Örnekler:

• "Geldin mi?" → AYRI
• "Mehmet de mi geldi?" → AYRI
• "Bilir misin?" → "mi" eki ayrı, "-sin" şahıs eki "mi"ye bitişik

> 💡 ÖSYM Tuzağı: "Sınava girecek misin?" → "mi" + "sin" şahıs eki, ayrı yazılır ama "mi" ile "sin" bitişik. Sıkça hatalı yazılır.

Çözümlü Örnek 3: "Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım hatası vardır?" A) Sen de mi geldin? B) Halbuki erken çıkmıştık. C) Bahçedeki çiçekler açmış. D) Mademki gidiyorsun, eşyalarını al. E) Oda da sıcak, salonda sıcak.

Çözüm: E şıkkında "Oda da" yanlış kullanılmış. Oda + bulunma hâli "-da" → bitişik olmalı: "Odada sıcak". Doğru cevap: E.

7. Düzeltme İşareti (^) {#duzeltme}

Düzeltme işareti (şapka), uzun okunan ünlüleri ve bazı durumlarda anlam ayrımını sağlar.

7.1 Anlam Ayrımı

• adet (sayı) — âdet (gelenek)
• alem (bayrak) — âlem (dünya, evren)
• kar (yağan) — kâr (kazanç)
• hala (babanın kız kardeşi) — hâlâ (henüz, şimdiye kadar)

7.2 İnce Okunuşu Belirtme

• "Lâmba" değil, "lamba" (artık kullanılmıyor)
• "Kâğıt" → ince k okunuşu (zorunlu)

> 💡 ÖSYM Tuzağı: "Hala" mı "hâlâ" mı? "Hâlâ gelmedi" (şimdiye kadar) → şapkalı. "Halam geldi" (akraba) → şapkasız. ÖSYM bu farkı sıkça soruyor!

8. ÖSYM'nin Bu Konudaki En Sık 5 Tuzağı {#tuzaklar}

1. De/Da Ayrımı: "Ali de geldi" (bağlaç, ayrı) ile "Ali'de var" (ek, bitişik). En klasik tuzak.

1. Yön/Mevsim Adlarının Büyük Harf Karışıklığı: "doğu Anadolu" → YANLIŞ. "Doğu Anadolu" → DOĞRU (özel coğrafi ad).

1. Şapkalı Ünlüler: "Hala" ile "hâlâ" arasındaki anlam farkı. Şıkta küçük şapkayı görmemek hata getirir.

1. İkilemelerde Virgül Hatası: "Yavaş, yavaş" → YANLIŞ. "Yavaş yavaş" → DOĞRU.

1. Kısaltmalara Ek Getirme: "TDK'ye" mi "TDK ye" mi? Apostrof zorunlu, ek kısaltmanın okunuşuna göre.

9. Sıkça Sorulan Sorular (FAQ) {#faq}

Soru 1: Yazım kuralları KPSS'de kaç soru çıkıyor? Cevap: Ortalama 1-2 soru gelir. Az gibi görünür ama 1 soru bile net farkı yaratır. Üstelik anlatım bozuklukları ve noktalama ile birlikte düşünüldüğünde toplamda 4-5 net etki gösterir.

Soru 2: "De/Da" bağlaç mı ek mi olduğunu anlamanın kestirme yolu nedir? Cevap: "De/Da"yı çıkar. Cümle anlamlı kalıyorsa bağlaç → AYRI yazılır. Anlamsız oluyorsa ek → BİTİŞİK yazılır. "Ali de geldi" → "Ali geldi" (anlamlı) → bağlaç. "Evde otururum" → "Ev otururum" (anlamsız) → ek.

Soru 3: "Hala" ve "hâlâ" arasındaki farkı nasıl hatırlarım? Cevap: Akrabalık (babanın kız kardeşi) için hala (şapkasız). Zaman zarfı (henüz, şimdiye dek) için hâlâ (iki şapkalı). "Halam hâlâ gelmedi." cümlesinde her iki kullanım da var.

Soru 4: Sayıları yazıyla mı rakamla mı yazmalıyım? Cevap: Ölçü, tarih, saat, oran rakamla. Edebî, anlatımsal cümleler yazıyla. "Saat 5'te" (rakamla, ölçü) ama "Beş gündür uyumadım" (yazıyla, edebî). Akademik yazılarda rakam ağırlıklı.

Soru 5: Pekiştirme sıfatları neden bitişik yazılır? Cevap: "Bembeyaz", "masmavi" gibi pekiştirme sıfatları kalıplaşmış birleşik biçimlerdir; ek değil, yapı bozumuna uğramış sözcüklerdir. Bu yüzden TDK kuralı bitişik yazımı şart koyar.

Sonuç & Sıradaki Adım

Yazım kuralları, ezbere değil kategorize ederek öğrenilecek bir konu. De/da ayrımını, büyük harf kurallarını ve kısaltma eklemelerini netleştirdiğin an sınavda hata yapmayacaksın. Tek hatırlamanız gereken: Çıkar testini uygula. "De/da"yı çıkar, "ki"yi çıkar, soru ekini çıkar — cümle hâlâ anlamlıysa AYRI, değilse BİTİŞİK.

Pratiksiz teori unutulur. Yazım Kuralları test sorularına başla. Bu konunun kardeş konusu Noktalama İşaretleri — onu da bitir, dilbilgisini tamamla.

👉 Hemen pratik yap → Soruları Çözmeye Başla

📖 Tam konu anlatımı + 200 soru için ücretsiz kayıt ol

--- *Yazar: KPSS Asistanım Ekibi · Yayın: 29 Nisan 2026 · 14 dakika okuma*