KPSS Yazım Kuralları — TDK Standartları + Tuzaklar

# KPSS Yazım Kuralları — TDK Standartları ve Tuzaklar

Yazım kuralları... KPSS Türkçe'nin en "ezbere dayalı" sanılan, oysa en **mantık tabanlı** konularından biri. 25 yıllık ÖSYM/MEB komisyon deneyimimde bu konunun adaylar tarafından sürekli **küçümsendiğini** görüyorum. "Aman 1 soru gelir, kaybetsek de olur" diyenleri sınav sonrası başka adaylarla 1 net farkla yarışırken görüyorum. Yazım kuralları ihmal edilemez. Bu yazıda TDK'nın güncel kurallarını, ÖSYM'nin sevdiği tuzaklarla birlikte sistematik olarak öğreteceğim.

İçindekiler

- Büyük Harflerin Kullanımı - Birleşik Yazımı - Ayrı Yazımı - Kısaltmalar - Sayıların Yazımı - Bağlaç ve Ek "de/da" / "ki" / "mi" Ayrımı - Düzeltme İşareti (^) - ÖSYM'nin En Sık 5 Tuzağı - Sıkça Sorulan Sorular

1. Büyük Harflerin Kullanımı {#büyük-harf}

Bu, sınavın en sık geldiği konudur. Ana kuralları net öğrenirsen %90'ını çözersin.

### 1.1 Büyük Harfle Başlayanlar - **Cümle başları:** "Bugün hava çok güzeldi." - **Özel adlar:** Ayşe, İstanbul, Türkiye, Anadolu, Galatasaray, Sabancı Üniversitesi - **Kişi adları:** Ahmet Ali, Bayram Bey - **Yer adları:** Türkiye, Avrupa, Karadeniz, Marmara - **Resmi kurum adları:** Türkiye Cumhuriyeti, Adalet Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı - **Kitap, dergi, gazete adları:** Çalıkuşu, Hürriyet, Türk Dili dergisi - **Gün ve ay adları (özel günler):** Cumhuriyet Bayramı, 23 Nisan, Anneler Günü - **Tarihî olaylar:** Kurtuluş Savaşı, Birinci Dünya Savaşı

### 1.2 Küçük Harfle Yazılanlar - **Yön adları:** doğu, batı, kuzey, güney (özel ad olarak değilse) - **Mevsim adları:** ilkbahar, yaz, sonbahar, kış (özel ad değilse) - **Ay ve gün adları (genel kullanım):** "Pazartesi günleri yorgunum." → KÜÇÜK - **Akrabalık adları:** anne, baba, dayı (özel ad olmadıkça) - **Dil ve millet adları:** Türkçe, Türk, İngilizce — BÜYÜK (istisna!)

> 💡 **ÖSYM Tuzağı**: Yön ve mevsim adları **özel ad** olarak kullanıldığında BÜYÜK harfle başlar. "Doğu Anadolu" (özel coğrafi ad → BÜYÜK), "doğuya doğru gittim" (yön → küçük). "İlkbahar Bayramı" (özel gün → BÜYÜK), "ilkbaharda çiçekler açar" (mevsim → küçük).

**Çözümlü Örnek 1:** "Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harf kullanımıyla ilgili bir yanlışlık vardır?" A) Babam, doğu Anadolu'ya gidecek. B) Türkçe, dünyada en zengin dillerden biridir. C) 23 Nisan tüm dünyada kutlanır. D) Marmara Denizi çok kirlenmiş. E) Cumhuriyet Bayramı'nda törenlere katıldık.

**Çözüm:** A şıkkında "doğu Anadolu" yanlış. Doğru: "**Doğu Anadolu**" (özel coğrafi ad → BÜYÜK). Doğru cevap: **A**.

2. Birleşik Yazım {#birlesık}

İki sözcük birleşip yeni bir kavram oluşturuyorsa **bitişik** yazılır.

### 2.1 Birleşik İsimler - **hanımeli**, **aslanağzı**, **camgöz**, **devetabanı** (bitki/hayvan adları) - **akciğer**, **karaciğer**, **bağırsak** (organ adları) - **başkomutan**, **başhakim**, **başöğretmen** (görev unvanları) - **gökyüzü**, **yeryüzü**, **şuyolu**

### 2.2 Birleşik Fiiller - "etmek, eylemek, olmak" yardımcı fiilleriyle birleşenler: - Ses olayı varsa **bitişik**: hissetmek, sabretmek, kaybetmek - Ses olayı yoksa **ayrı**: yardım etmek, dans etmek, telefon etmek

### 2.3 Pekiştirme Sıfatları **Bitişik yazılır:** - bembeyaz, masmavi, simsiyah, kıpkırmızı, yemyeşil

> 💡 **ÖSYM Tuzağı**: "Yardım etmek" gibi yardımcı fiilli birleşik fiillerde **ses olayı yoksa ayrı yazılır**. "Hissetmek" → "his + etmek"te ünsüz türemesi (ssetmek) var → bitişik. ÖSYM bu kuralı çok sık çevirir.

3. Ayrı Yazım {#ayri}

Bazı sözcükler birleşik gibi görünse de **ayrı** yazılır:

- **arz etmek, ifade etmek, hızmet etmek** (ses olayı yok) - **dile getirmek, göz atmak, kafa yormak** (deyimler) - **karşı koymak, yer almak, baş vurmak** → "yer almak" ayrı; ama "yeralmak" YANLIŞ. Bazıları zamanla bitişik kabul edildi (TDK güncellemelerine dikkat).

### 3.1 İkilemeler İkilemelerde **arada virgül yok**, sözcükler **ayrı** yazılır: - **yavaş yavaş**, **ağır ağır**, **iyi kötü**, **az çok**, **eski püskü**

> ⚠️ "Yavaş, yavaş" → YANLIŞ! "Yavaş yavaş" → DOĞRU.

> 💡 **ÖSYM Tuzağı**: İkilemeler arasına virgül koymak en sık görülen yazım hatasıdır. ÖSYM bu hatayı şıklara gizler.

4. Kısaltmalar {#kısaltmalar}

### 4.1 Kurum/Kuruluş Kısaltmaları - TBMM, MEB, TDK, TRT (büyük harflerle, **noktasız**) - Prof. Dr., Av., Doç. (küçük harf + nokta)

### 4.2 Birim/Sayı Kısaltmaları - **kg, g, m, cm, km** (küçük harfle, noktasız) - **TL, $, €** (para birimleri)

### 4.3 Kısaltmalara Ek Getirme Kısaltmalara getirilen ekler **kısaltmanın okunuşuna** göre yazılır: - **TBMM'ye** (te-be-mem-me → -ye) - **TDK'nin** (te-de-ka → -nin) - **MEB'in** (meb → -in) - **PTT'den** (pe-te-te → -den)

> 💡 **ÖSYM Tuzağı**: Kısaltmaya ek getirilirken **apostrof (')** kullanılır. "TDK'ye" → DOĞRU. "TDK ye" veya "TDKye" → YANLIŞ.

**Çözümlü Örnek 2:** "Bu kararı **TBMM'de** aldılar." cümlesinde yazım hatası var mı?

**Çözüm:** TBMM = te-be-mem-me. Sonu "me" olduğu için "-de" eki uygun → "TBMM'de" → DOĞRU. Hata yok.

5. Sayıların Yazımı {#sayılar}

### 5.1 Yazıyla mı, Rakamla mı? - **Edebî metinlerde**: Sayılar genelde **yazıyla** yazılır. "Üç gün önce sınava girmişti." - **Bilimsel/resmî metinlerde**: **Rakamla** yazılır. "Sınava 3 gün kaldı." - **Saat, tarih, ölçü**: Rakamla. "Saat 14:30'da", "23 Nisan 1923'te", "5 km mesafede".

### 5.2 Sayılara Ek Getirme Sayılara getirilen ekler **kesme işaretiyle** ayrılır: - **2026'da**, **3'te**, **15'inci** (sıra sayıları), **5.000 TL'lik**

### 5.3 Sıra Sayıları - Nokta ile: "5." (beşinci), "20." - Ek ile: "5'inci", "20'nci" - Her ikisi de doğru, ama **karışık kullanılmaz**: "5'inci ve 20." → YANLIŞ.

> 💡 **ÖSYM Tuzağı**: Sayılara ek getirirken kesme işareti **şart**. "2026da" → YANLIŞ. "2026'da" → DOĞRU. Ayrıca tarihler arasında tire varsa: "1923-2023 yılları arasında" → DOĞRU.

6. Bağlaç ve Ek "de/da" / "ki" / "mi" Ayrımı {#de-ki-mi}

Bu, ÖSYM'nin **en sevdiği** tuzaklardan biri. Adayların %50'si burada hata yapar.

### 6.1 Bağlaç "de" / "da" - **AYRI** yazılır. - "Dahi, bile" anlamındadır. - Çıkarınca cümle **anlamlı kalır** (anlamı zayıflar ama cümle bozulmaz).

**Örnek:** - "Ali **de** geldi." → "Ali geldi." (cümle bozulmadı) → bağlaç → AYRI

### 6.2 Ek "de" / "da" (bulunma hâli) - **BİTİŞİK** yazılır. - Yer, zaman bildirir. - Çıkarınca cümle **bozulur**.

**Örnek:** - "Evde otururum." → "Ev otururum." (bozuldu) → ek → BİTİŞİK

### 6.3 Bağlaç "ki" - **AYRI** yazılır. - "Sevindiriçi sevgi, bağlama" işlevi.

**Örnekler:** - "Demek **ki** bunu o yapmış." (bağlaç → AYRI) - "Sanıyorum **ki** geç kalacağız." (bağlaç → AYRI)

### 6.4 Ek "-ki" - **BİTİŞİK** yazılır. - İlgi, sahiplik, bağ kurma.

**Örnekler:** - "Bahçedeki çiçekler güzel." (bahçedeki = ek-ki → BİTİŞİK) - "Onunki daha iyiydi." (onunki = ek-ki → BİTİŞİK) - "Halbuki, sanki, oysaki, mademki, çünkü" → kalıplaşmış bağlaç-ki, **bitişik** yazılır.

> 💡 **ÖSYM Tuzağı**: "Halbuki", "sanki", "mademki", "çünkü" sözcükleri bağlaç olmasına rağmen **bitişik** yazılır — kalıplaşmıştır. Bunlar ezber!

### 6.5 Soru Eki "mi" / "mı" / "mu" / "mü" - **AYRI** yazılır. - Kendinden önceki sözcüğe ünlü uyumuyla uyar.

**Örnekler:** - "Geldin **mi**?" → AYRI - "Mehmet de **mi** geldi?" → AYRI - "Bilir **misin**?" → "mi" eki ayrı, "-sin" şahıs eki "mi"ye bitişik

> 💡 **ÖSYM Tuzağı**: "Sınava girecek **misin**?" → "mi" + "sin" şahıs eki, ayrı yazılır ama "mi" ile "sin" **bitişik**. Sıkça hatalı yazılır.

**Çözümlü Örnek 3:** "Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım hatası vardır?" A) Sen de mi geldin? B) Halbuki erken çıkmıştık. C) Bahçedeki çiçekler açmış. D) Mademki gidiyorşun, eşyalarını al. E) Oda da sıcak, salonda sıcak.

**Çözüm:** E şıkkında "Oda **da**" yanlış kullanılmış. Oda + bulunma hâli "-da" → bitişik olmalı: "Oda**da** sıcak". Doğru cevap: **E**.

7. Düzeltme İşareti (^) {#duzeltme}

Düzeltme işareti (şapka), uzun okunan ünlüleri ve bazı durumlarda anlam ayrımını sağlar.

### 7.1 Anlam Ayrımı - **adet** (sayı) — **âdet** (gelenek) - **alem** (bayrak) — **âlem** (dünya, evren) - **kar** (yağan) — **kâr** (kazanç) - **hala** (babanın kız kardeşi) — **hâlâ** (henüz, şimdiye kadar)

### 7.2 İnce Okunuşu Belirtme - "Lâmba" değil, "lamba" (artık kullanılmıyor) - "Kâğıt" → ince k okunuşu (zorunlu)

> 💡 **ÖSYM Tuzağı**: "Hala" mı "hâlâ" mı? "Hâlâ gelmedi" (şimdiye kadar) → şapkalı. "Halam geldi" (akraba) → şapkasız. ÖSYM bu farkı sıkça soruyor!

8. ÖSYM'nin Bu Konudaki En Sık 5 Tuzağı {#tuzaklar}

1. **De/Da Ayrımı**: "Ali de geldi" (bağlaç, ayrı) ile "Ali'de var" (ek, bitişik). En klasık tuzak.

1. **Yön/Mevsim Adlarının Büyük Harf Karışıklığı**: "doğu Anadolu" → YANLIŞ. "Doğu Anadolu" → DOĞRU (özel coğrafi ad).

1. **Şapkalı Ünlüler**: "Hala" ile "hâlâ" arasındaki anlam farkı. Şıkta küçük şapkayı görmemek hata getirir.

1. **İkilemelerde Virgül Hatası**: "Yavaş, yavaş" → YANLIŞ. "Yavaş yavaş" → DOĞRU.

1. **Kısaltmalara Ek Getirme**: "TDK'ye" mi "TDK ye" mi? Apostrof zorunlu, ek kısaltmanın okunuşuna göre.

9. Sıkça Sorulan Sorular (FAQ) {#faq}

**Soru 1:** Yazım kuralları KPSS'de kaç soru çıkıyor? **Cevap:** Ortalama 1-2 soru gelir. Az gibi görünür ama 1 soru bile net farkı yaratır. Üstelik anlatım bozuklukları ve noktalama ile birlikte düşünüldüğünde toplamda 4-5 net etki gösterir.

**Soru 2:** "De/Da" bağlaç mı ek mi olduğunu anlamanın kestirme yolu nedir? **Cevap:** "De/Da"yı **çıkar**. Cümle anlamlı kalıyorsa **bağlaç → AYRI** yazılır. Anlamsız oluyorsa **ek → BİTİŞİK** yazılır. "Ali de geldi" → "Ali geldi" (anlamlı) → bağlaç. "Evde otururum" → "Ev otururum" (anlamsız) → ek.

**Soru 3:** "Hala" ve "hâlâ" arasındaki farkı nasıl hatırlarım? **Cevap:** Akrabalık (babanın kız kardeşi) için **hala** (şapkasız). Zaman zarfı (henüz, şimdiye dek) için **hâlâ** (iki şapkalı). "Halam hâlâ gelmedi." cümlesinde her iki kullanım da var.

**Soru 4:** Sayıları yazıyla mı rakamla mı yazmalıyım? **Cevap:** **Ölçü, tarih, saat, oran** rakamla. **Edebî, anlatımsal cümleler** yazıyla. "Saat 5'te" (rakamla, ölçü) ama "Beş gündür uyumadım" (yazıyla, edebî). Akademik yazılarda rakam ağırlıklı.

**Soru 5:** Pekiştirme sıfatları neden bitişik yazılır? **Cevap:** "Bembeyaz", "masmavi" gibi pekiştirme sıfatları kalıplaşmış birleşik biçimlerdir; ek değil, **yapı bozumuna uğramış** sözcüklerdir. Bu yüzden TDK kuralı bitişik yazımı şart koyar.

Sonuç & Sıradaki Adım

Yazım kuralları, ezbere değil **kategorize ederek** öğrenilecek bir konu. De/da ayrımını, büyük harf kurallarını ve kısaltma eklemelerini netleştirdiğin an sınavda hata yapmayacaksın. Tek hatırlamanız gereken: **Çıkar testini uygula.** "De/da"yı çıkar, "ki"yi çıkar, soru ekini çıkar — cümle hâlâ anlamlıysa AYRI, değilse BİTİŞİK.

Pratiksiz teori unutulur. Yazım Kuralları test sorularına başla. Bu konunun kardeş konuşu Noktalama İşaretleri — onu da bitir, dilbilgisini tamamla.

👉 **Hemen pratik yap** → Soruları Çözmeye Başla

📖 **Tam konu anlatımı + 200 soru** için ücretsiz kayıt ol

--- *Yazar: KPSS Asistanım Ekibi · Yayın: 29 Nisan 2026 · 14 dakika okuma*